Tin hoạt động

Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam tham dự Hội nghị COP6 tại Moscow

02/12/2014

Trong khi đó, các đơn đề nghị tham dự với “Tư cách quan sát viên” của INTERPOL, Tổ chức Nông dân Thế giới (WFO), Hội đồng Đông Phi (EAC) và Hiệp hội Nông dân Thuốc lá Quốc tế (ITGA) đều bị từ chối ngay từ phiên khai mạc. Như thường lệ, tất cả các đại biểu của các chính phủ đều chịu áp lực rất lớn từ nhóm người của các tổ chức phi chính phủ (NGO). Và, đáng kinh ngạc hơn, là một cơ quan của Liên Hợp Quốc, trong một Hội nghị quan trọng, họ quyết định trục xuất công chúng và báo chí ra khỏi phiên họ

Hội nghị COP6 tại Moscow với sự tham dự hầu như chỉ gồm đại biểu của Bộ Y tế và với một số ít các chính phủ gửi đại diện của các Bộ: Nông nghiệp, Tài chính, Thương mại. Theo danh sách tạm thời của FCTC, có 133 đoàn đại biểu từ 175 nước đăng ký tham dự COP6, trong đó 40% các đoàn có quan chức thuộc các Bộ khác ngoài Bộ Y tế.

Đoàn Việt Nam gồm 7 thành viên bao gồm các đại diện của Cục Quản lý Thị trường, Văn phòng Chính phủ, Bộ Tài chính, Tư pháp, Vụ Công nghiệp nhẹ và Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam đã tham dự đầy đủ các phiên họp toàn thể Hội nghị COP6 và của Ủy Ban A. Tại Hội nghị, Trưởng đoàn, ông Nguyễn Trọng Tín - Phó Cục trưởng, Cục Quản lý thị trường đã phát biểu góp ý tại Hội trường theo các Điều 6, 9, 10, 17, 18 và 19 của FCTC theo nội dung đã trình và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đoàn cũng đã gửi văn bản cho Ban Thư ký về những nội dung liên quan đến các Điều nêu trên.

Kết quả Hội nghị COP6

Các trọng điểm trong chương trình nghị sự đối với người trồng là những điều khoản liên quan đến việc loại trừ thuốc lá ra khỏi các hiệp định thương mại quốc tế, những biện pháp mới khả dĩ áp dụng đối với các thành phần được cho phép trong thuốc lá và đặc biệt là quyết định về thay thế cây trồng thuốc lá (Điều 17) và tác động môi trường của cây thuốc lá (Điều 18). Các vấn đề thương mại đã tạo ra rất nhiều tranh cãi, với những lập trường xung đột rất mạnh mẽ từ phía các chính phủ và Điều này đã được gửi đến COP7 để được thảo luận và quyết định. Điều 17 và 18 đã được đóng lại với việc thông qua một văn bản cuối cùng mà chúng ta sẽ được thông báo khi phiên bản cuối cùng được chuẩn bị sẵn cho COP7. Các văn bản cuối cùng vẫn tồn tại một quan điểm tiêu cực nói chung đối với việc trồng cây thuốc lá, và thêm vào đó là những tài liệu tham khảo về các nhu cầu đối với chính phủ để chấm dứt bất kỳ hỗ trợ tài chính cho người trồng thuốc lá và cải cách ruộng đất như một phương tiện để người trồng thuốc lá để chuyển sang cây trồng khác. Cụ thể:

Hướng dẫn thực hiện Điều 6 về “các biện pháp thuế và giá để giảm cầu thuốc lá” (văn kiện FCTC/COP/6/7).

Đây là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại COP6 lần này, song song với phần báo cáo của nhóm soạn thảo và những cuộc tranh luận và khuyến nghị của các Bên, nội dung bản dự thảo các hướng dẫn trong Điều 6 không có chỉnh sửa nào và đã được Ủy Ban A thông qua một cách nhanh chóng và thiếu “sự minh bạch”. Trong khi đó một số Bên (Việt Nam, Guatemala, Macedonia, Honduras vả Nhật Bản) đã bày tỏ bảo lưu “mối quan ngại của họ về quyền chủ quyền quốc gia trong việc hoạch định và triển khai các chính sách thuế” tại mục 3.2 của Hướng dẫn Điều 6. Lời chú thích ở cuối trang về khuyến nghịcủa WHO đối với tỷ lệ thuế tiêu thụ đặc biệt trên giá bán lẻ các sản phẩm thuốc lá ít nhất là 70% vẫn không được loại bỏ như đề nghị của các Bên. Việc thông qua như vậy đã khiến WHO về mặt thực chất đã vi phạm những nguyên tắc của chính tổ chức này cũng như Điều 7 của FCTC (Các biện pháp phi giá để giảm cầu thuốc lá).

Kiểm soát và ngăn chặn các sản phẩm mới trên toàn cầu.

-       Các sản phẩm thuốc lá không khói (văn kiện FCTC/COP/6/9).

Trong cuộc thảo luận chung, các Bên nhấn mạnh rằng các sản phẩm thuốc lá không khói đang thực sự đặt ra vấn đề về sức khỏe, chí ít cũng bởi sự đa dạng của loại sản phẩm này trên thị trường đã khiến việc khuyến nghị áp dụng các biện pháp đối phó rộng rãi trở nên khó khăn. Một số Bên lên tiếng rằng Điều 4.4 trong FCTC đã áp dụng cho các sản phẩm thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá không khói. Do đó các loại sản phẩm này nên được quản lý nghiêm ngặt như các sản phẩm thuốc lá truyền thống. Một phiên bản sửa đổi đã được quyết định, theo đó phản ảnh mong muốn của một số Bên khác nhằm định rõ những lĩnh vực cần có các chính sách và quy định cho từng sản phẩm cụ thể (như đóng gói bao bì, quảng cáo, biện pháp thuế) và sự cần thiết phải tham chiếu các điều khoản trong FCTC của WHO. Ngoài ra, các Bên cũng thảo luận về các đề xuất chính sách và quy định đặt ra ở trên phải tính đến nghĩa vụ quốc tế của một Bên cũng như luật trong nước của Bên đó. Vấn đề này cuối cùng đã được giải quyết bằng việc đưa vào câu tham chiếu “các điều khoản luật hiện hành”. 

-       Các thiết bị điện tử dẫn xuất nicotine, bao gồm thuốc lá điếu điện tử (văn kiện FCTC/COP/6/10 sửa đổi lần 1).

WHO trả lời các vấn đề được nêu ra và Nhóm luật sư Văn phòng (WHO) trả lời các Bên về nội dung trong bản dự thảo do Costa Rica đề xuất… Cuối cùng thì nhóm công tác soạn thảo lại và báo cáo rằng tiêu đề của phiên bản dự thảo được sửa đổi từ “Ngăn ngừa và kiểm soát các thiết bị điện tử dẫn xuất nicotine, bao gồm thuốc lá điếu điện tử” thành “Các thiết bị điện tử dẫn xuất nicotine và không nicotine” viết tắt là “ENDS và ENNDS”. Riêng phần nội dung văn kiện đã được sự đồng thuận của các Bên, như “ngăn ngừa các  tuyên bố về sức khỏe chưa được kiểm chứng mà các sản phẩm ENDS mang lại” và “xem ENNDS như là hàng hóa tiêu dùng”.

-       Thuốc lào shisha (văn kiện FCTC/COP/6/11).

Các Bên khẳng định cần nghiên cứu thêm, đặc biệt là nghiên cứu định tính nhằm hiểu rõ hơn vì sao người ta dùng thuốc lào shisha và thiết lập các chính sách can thiệp hiệu quả để làm nản lòng người sử dụng chúng.

Điều 9 “Quy định về các thành phần của sản phẩm thuốc lá” và Điều 10 “Quy định về việc  công bố thông tin sản phẩm thuốc lá” ((văn kiện FCTC/COP/6/13, FCTC/COP/6/14 và  FCTC/COP/6/14 add.1).

Các Bên đề nghị Ban Thư ký Công ước yêu cầu WHO đánh giá, trong vòng 2 năm, tính khả dụng của quy trình áp dụng tiêu chuẩn đối với các sản phẩm thuốc lá, chứ không chỉ riêng thuốc lá điếu và ủy nhiệm nhóm công tác tiếp tục soạn thảo hướng dẫn. Việc đồng thuận với định nghĩa “các thành phần” (constituents) được nhấn mạnh bởi tầm quan trọng của nó và cần phải có thêm các bằng chứng khoa học về mối tương quan giữa mức độ nicotine và sự lệ thuộc. Cần phải có thêm nghiên cứu khoa học về tác động của thuốc lá điếu không gây hỏa hoạn (RIP) và về tác động của 9 độc tố hóa học được khuyến nghị buộc phải giảm thiểu. Riêng sản phẩm xì-gà và xì-gà điếu nhỏ (cigarillos) cho đến nay vẫn chưa có quy trình phương pháp thử nghiệm và tiêu chuẩn hóa đối với các hàm lượng và khói tỏa của hai sản phẩm này. Ngoài ra, các Bên còn yêu cầu WHO đánh giá liệu các quy trình áp dụng tiêu chuẩn đối với hàm lượng nicotine và TSNA trong thuốc lá điếu và khói tỏa có thể được áp dụng cho thuốc lào shisha và các sản phẩm không khói.

Điều 17 & 18“Dự thảo các tùy chọn chính sách và khuyến nghị về các giải pháp thay thế bền vững về kinh tế đối với cây trồng thuốc lá và Bảo vệ môi trường và sức khỏe con người” (văn kiện FCTC/COP/6/12)- thay đổi tích cực 

Ngay từ cuộc tranh luận rộng rãi, các Bên đã bày tỏ không đồng thuận về nội dung trong bản dự thảo hai Điều này, vì việc trồng cây thuốc lá là nguồn thu chính đối với một số quốc gia và nếu có sự thay đổi đột ngột sẽ làm đảo lộn sự cân bằng kinh tế quốc gia. Tài liệu văn kiện ghi nhận ba sự thật quan trọng:

  • Các tùy chọn thay thế cây trồng thuốc lá rất khó mà tìm ra và cần sự hỗ trợ chính trị, xã hội và tài chính phức tạp để tạo ra các điều kiện thị trường cho bất kỳ thay thế về mặt  kinh tế.
  • Nghiên cứu về bất kỳ cây trồng thay thế là một quá trình lâu dài, theo đó cần đánh giá kỹ lưỡng các điều kiện hiện tại của khu vực trồng cây thuốc lá và các điều kiện cần thiết cho bất kỳ sự đa dạng hóa cây trồng.
  • Định nghĩa chính sách và việc thực hiện nó không thể thực hiện mà không có sự tham gia của chính người nông dân.

Điều 19 về “Trách nhiệm pháp lý” (văn kiện FCTC/COP/6/8).

Các Bên nhấn mạnh sự cần thiết của một hướng dẫn chung cho các hệ thống luật pháp khác nhau: một điều luật kiểu mẫu sẽ không thể thích hợp cho tất cả các Bên. Nhóm soạn thảo (gồm 3 chuyên gia và hai quan sát viên từ mỗi khu vực của WHO) được yêu cầu tập trung vào trách nhiệm dân sự hơn là trách nhiệm hình sự. Trong khi một số Bên nhấn mạnh rằng Điều 19 liên quan cả trách nhiệm dân sự và hình sự mà nhóm chuyên gia chưa hoàn thành sự ủy nhiệm. Tiếp theo sau các ý kiến tư vấn thì một giải pháp thỏa hiệp đã được đề xuất theo đó COP sẽ thay đổi ủy nhiệm đối với nhóm chuyên gia theo quyết định FCTC/COP5(9) và yêu cầu nhóm này hoàn tất công việc trước COP7 và đưa ra báo cáo cuối cùng về cách tiếp cận có thể giúp các Bên tăng cường cơ chế trách nhiệm dân sự trong các hệ thống luật pháp khác nhau.

Hội nghị đã quyết định COP7 sẽ được tổ chức tại New Delhi, Ấn Độ.