Tin hoạt động

“Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt thời điểm này là vô tình khuyến khích buôn lậu thuốc lá”

18/02/2014

Vừa qua, tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2014, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam đã nêu ra nhiều mục tiêu và nhiệm vụ nhằm phát triển sản xuất kinh doanh trong giai đoạn mới, đồng thời đề ra nhiều biện pháp nhằm giải quyết các vấn đề quan trọng của Ngành. Để giúp cho người dân và doanh nghiệp có đầy đủ thông tin về những vấn đề nêu trên, phóng viên Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương đã có cuộc trao đổi với ông Vũ Văn Cường – Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam.

Phóng viên: Xin ông đánh giá tổng quan về những kết quả nổi bật trong hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam năm 2013?

Ông Vũ Văn Cường: Năm 2013 mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam đã hoàn thành và hoàn thành vươt mức hầu hết các chỉ tiêu kế hoạch sản xuất kinh doanh, trong đó những chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả sản xuất kinh doanh đều có tăng trưởng 02 con số. Cụ thể: Sản lượng thuốc lá điếu ước đạt 3,32 tỷ bao (60% sản lượng toàn ngành), tăng 7,7% so với 2012. Trong đó, nội tiêu 2,25 tỷ bao, tăng 7,9%; Xuất khẩu 1,1 tỷ bao, tăng 7,1%. Sản lượng bánh kẹo đạt 35.634 tấn, tăng 4,8%. Các sản phẩm bánh kẹo của Công ty CP thực phẩm Hữu nghị, Công ty bánh kẹo Hải Hà, Công ty Hải Hà – Kotobuki luôn khẳng định được thương hiệu và uy tín về chất lượng và VSATTP, có chỗ đứng trong lòng người tiêu dùng Việt Nam. Tổng doanh thu đạt: 32.207 tỷ đồng, tăng 14,9% so với 2012. Đặc biệt, về lợi nhuận trước thuế năm 2013 có sự tăng trưởng rất ngoạn mục, đạt 1.161 tỷ đồng, tăng 42,7%. Nộp ngân sách đạt 8.213 tỷ đồng, tăng 15,9%. Thu nhập bình quân của người lao động cũng được cải thiện đáng kể, đạt hơn 8,3 triệu đồng/tháng, tăng 7,8%.

Phóng viên: Năm qua, Tổng công ty đã tiến hành in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh, giảm dần hàm lượng Tar và Nicotine trên mỗi điếu thuốc để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng. Vậy hiện nay lộ trình thực hiện những vấn đề nêu trên đang được tiến hành ra sao? Tổng công ty có những kiến nghị hay giải pháp gì để việc thực hiện lộ trình này phù hợp với thực tế và phát huy hiệu quả không?

Ông Vũ Văn Cường: Về in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh, thực hiện Luật phòng chống tác hại thuốc lá, kể từ ngày 01/12/2013, tất cả các đơn vị trong Tổng công ty đã thực hiện in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì sản phẩm thuốc lá sản xuất tiêu thụ trong nước và sản phẩm thuốc lá nhập khẩu. Tuy nhiên, trên thị trường có thể vẫn còn một số nhỏ những bao in cảnh báo bằng chữ cũ do hệ thống đại lý còn lưu lại. Trong khoảng thời gian ngắn tới đây, những mẫu cũ này sẽ hết và 100% các sản phẩm trên thị trường sẽ được in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh.

Về lộ trình giảm Tar và Nicotine được quy định trong Quyết định số 88/2007/QĐ-TTg ngày 13/6/2007 của Thủ tướng Chính phủ, QĐ số 02/2007/QĐ-BYT của Bộ Y tế, và Quyết định số 1988/QĐ-BCT ngày 01/4/2013 của Bộ Công Thương. Cụ thể:

Thực hiện các văn bản trên, trong thời gian qua, ngành Thuốc lá nói chung, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam nói riêng đã nỗ lực chuyển đổi cơ cấu sản phẩm, tăng tỷ trọng các sản phẩm trung cao cấp, giảm tỷ trọng sản phẩm phổ thông, qua đó, giảm dần hàm lượng Tar và Nicotine trong thuốc điếu. Hầu hết các sản phẩm của Tổng công ty và các công ty thành viên có hàm lượng Tar và Nicotin trong khói/điếu thuốc đạt theo quy định tại QĐ 02/2007/QĐ-BYT của Bộ Y tế. Tuy nhiên, nếu so với lộ trình giảm tar và Nicotine trong thuốc điếu theo nội dung QĐ 88/2007/QĐ-TTg và QĐ 1988/QĐ-BCT thì hầu hết các sản phẩm của Tổng công ty (kể cả các sản phẩm cao cấp) đều có Tar và Nicotine không đạt theo lộ trình. Bên cạnh đó, thuốc lá phổ thông hiện vẫn chiếm tỷ trọng rất cao (trên 60%). Do điều kiện kinh tế xã hội, thói quen, thị hiếu và xu hướng tiêu dùng của đại bộ phận người hút thuốc Việt Nam vẫn ưa chuộng sản phẩm có hàm lượng Tar, Nicotine cao.

Với lộ trình giảm Tar và Nicotin như trên, chúng tôi cho rằng việc thực hiện là rất khó do chúng ta đã đưa ra một lộ trình quá nhanh, chưa phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội cũng như mặt bằng thu nhập, khả năng cạnh tranh của các đơn vị sản xuất thuốc lá. Nếu áp dụng lộ trình này vô tình chúng ta ủng hộ thuốc lá nhập lậu. Vì vậy, theo chúng tôi, cần thiết phải điều chỉnh các Quyết định trên, cho giãn tiến độ thực hiện lộ trình giảm Tar, Nicotine cho phù hợp với thực tế; nếu không, người tiêu dùng sẽ chuyển sang dùng các sản phẩm nhập lậu có hàm lượng Tar và Nicotine cao, Nhà nước sẽ thất thu thuế, doanh nghiệp trong nước sẽ gặp khó khăn.

Ngành Thuốc lá Việt Nam kiến nghị điều chỉnh lộ trình giảm Tar, Nicotine như sau :

Hiện chúng tôi đã có văn bản chính thức đề xuất với Chính phủ, Bộ Công Thương, Bộ Y tế về tiến độ lộ trình giảm Tar và Nicotin.

Phóng viên: Tình trạng buôn bán thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam hiện đang diễn biến ra sao? Theo ông, cần có biện pháp gì để ngăn chặn vấn nạn trên nhằm đảm bảo khả năng cạnh tranh và ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành Thuốc lá Việt Nam?

Ông Vũ Văn Cường: Ngành Thuốc lá có thuế tiêu thụ đặc biệt cao, cùng với các quy định quản lý chặt chẽ, dẫn đến thuốc lá nhập lậu khi được bán vào thị trường Việt Nam sẽ có mức siêu lợi nhuận. Tình hình thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam ngày càng phức tạp và có xu hướng tăng. Năm 2013, thuốc lá lậu vào nước ta là 18,6 tỷ điếu (tương đương 930 triệu bao), chiếm 22,2% thị phần nội địa. Hiện tại có khoảng 100 nhãn thuốc lá lậu tại Việt Nam, trong đó chủ yếu là thuốc lá JET và HERO (90% số thuốc lá lậu). Thuốc lá nhập lậu chủ yếu qua đường biên giới Tây Nam. Tổng lượng thuốc lá nhập lậu bị bắt chỉ chiếm 3%, số còn lại vẫn trót lọt an toàn ngoài thị trường.

Việc nhập lậu thuốc lá vào Việt Nam gây nhiều thiệt hại đến nền kinh tế, làm thất thu ngân sách 4.300 tỷ đồng/năm (theo tài liệu của Tổ chức kinh tế học Anh Quốc, năm 2012 Việt Nam thất thu thuế 6.455 tỷ đồng – tương đương với 309 triệu USD); gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng vì không thể kiểm soát được như các loại thực phẩm khác đang tràn vào nước ta. Bên cạnh đó, vấn nạn này cũng làm mất sản lượng trồng thuốc lá: 10.000ha, tương đương với 5 triệu công lao động của nông dân trồng thuốc lá và làm mất việc làm của ngành công nghiệp sản xuất thuốc lá: 600.000 công lao động/năm.

Vì thế chúng tôi đã kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ sớm phê duyệt Đề án chống buôn lậu thuốc lá do Bộ Công Thương trình. Theo đó, cần chỉ đạo các Bộ ngành, địa phương phối hợp, triển khai quyết liệt Đề án, có biện pháp và chế tài xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Cần có biện pháp quyết liệt cả đầu vào và đầu ra đối với thuốc lậu, đầu vào là thuốc lá thẩm lậu công khai dọc biên giới, đầu ra là các điểm bán lẻ công khai tại tất cả các tỉnh và thành phố (nhiều nhất là tại các tỉnh miền tây và TP HCM). Bên cạnh đó, Chính phủ xem xét đàm phán với các nước có chung đường biên giới nhằm ngăn chặn việc thuốc lá nhập lậu. Tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng thuốc lá nhập lậu.

Có một thực tế là hiện nay lực lượng Quản lý thị trường của chúng ta còn rất mỏng. Khi đi bắt thuốc lá lậu thì cán bộ Quản lý thị trường phải mặc quân phục, đeo quân hàm, đi theo từng đoàn. Nếu làm như vậy thì hiệu quả rất thấp. Chúng tôi có kiến nghị với các cơ quan chức năng xem xét về việc tăng biên chế và công cụ hỗ trợ, tạo điều kiện cho lực lượng Quản lý thị trường được phép mặc thường phục khi đi chống buôn lậu trong những trường hợp cần bí mật. Như vậy chắc chắn hiệu quả sẽ tăng lên rất nhiều.

Phóng viên: Hội nhập kinh tế quốc tế hiện đang trở thành xu thế tất yếu của nền kinh tế nước ta. Liên quan tới vấn đề này, ngành Thuốc lá Việt Nam đang có những lợi thế và khó khăn gì? Để có thể hội nhập kinh tế quốc tế thành công, theo ông đâu là giải pháp?

Ông Vũ Văn Cường: Hội nhập kinh tế quốc tế ngày nay đã trở thành một xu thế tất yếu trên toàn cầu và các doanh nghiệp muốn phát triển đều phải đi theo xu thế này. Sau 5 năm Việt Nam gia nhập WTO, ngành Thuốc lá trong nước giữ được sự phát triển ổn định. Điều này là do các doanh nghiệp trong Ngành đã chủ động và tích cực trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế; lộ trình mở cửa phù hợp, nhất quán với chính sách phòng chống tác hại thuốc lá và trình độ ngành công nghiệp sản xuất thuốc lá Việt Nam. Trong thời gian vừa qua, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam đã có sự hợp tác, liên doanh sản xuất nguyên liệu cũng như thuốc lá điếu với các tập đoàn lớn trên thế giới. Tuy nhiên tồn tại lớn nhất hiện nay là nhận thức của các doanh nghiệp, doanh nhân trong Ngành về hội nhập còn ở những mức độ khác nhau. Một bộ phận nhỏ doanh nghiệp do chưa thường xuyên cập nhật thông tin và các nguyên tắc cần tuân thủ khi hội nhập cho nên còn bị động, kết quả hội nhập chưa đạt như mong đợi.

Để hội nhập thành công, các doanh nghiệp ngành Thuốc lá cần thực hiện một số giải pháp sau: Xây dựng, áp dụng mô hình quản trị doanh nghiệp hiện đại để nâng cao tính hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế. Phát triển mạnh mẽ sản phẩm cao cấp, xây dựng thương hiệu một cách vững chắc, đủ sức cạnh tranh với các sản phẩm thuốc lá cao cấp của các tập đoàn lớn trên thế giới. Tiếp tục củng cố vững chắc thị phần nội địa, tạo vị trí vững chắc cho các sẩn phẩm dẫn đạo thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm. Phát triển bền vững thị trường thuốc lá xuất khẩu theo đó đầu tư thích đáng cho công nghệ chế biến để nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng của các sản phẩm xuất khẩu. Tích cực cùng với các cơ quan chức năng chống thuốc lá nhập lậu

Phóng viên: Trong bài phát biểu tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2014 của ngành Công Thương ông có nêu kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính về việc xem xét cân nhắc chưa nên tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá trong điều kiện hiện nay. Vậy ông có thể lý giải rõ hơn về điều này được không?

Ông Vũ Văn Cường: Về xu thế lâu dài để tăng thu ngân sách và để hạn chế việc tiêu thụ thuốc lá thì việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt là đúng. Nhưng hiện nay, do tình hình thuốc lá nhập lậu ngày càng gia tăng, dự báo 2014 -2015, thuốc lá lậu sẽ chiếm hơn 25% thị phần, cộng với tác động của Luật Phòng chống tác hại thuốc lá, nhất là in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, người tiêu dùng sẽ chuyển sang sử dụng thuốc lá lậu. Bên cạnh đó, tình hình tài chính của các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khi áp lực tăng giá của đầu vào như: nguyên liệu, phụ liệu, xăng dầu, giá thành in cảnh báo sức khỏe, giá thành sợi thuốc lá nhập khẩu, tiền công lao động… do đó giá thành sản phẩm tăng cao. Nếu chúng ta tăng thuế tiêu thụ đặc biệt vào thời điểm này thì vô tình lại là cách gián tiếp khuyến khích buôn lậu thuốc lá. Tăng thuế tiêu thụ đặc biệt cũng đồng thời làm cho lợi nhuận của buôn lậu thuốc lá tăng lên và chắc chắn việc buôn lậu thuốc lá sẽ phát triển. Buôn lậu thuốc lá phát triển thì sản xuất trong nước sẽ bị thu hẹp.

Do đó, tại thời điểm này, chúng ta cần có biện pháp mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn với việc chống buôn lậu. Để bảo đảm nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, lợi ích đối với lao động và doanh nghiệp, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam và Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương xem xét chưa tăng thuế tiêu thụ đặc biệt trong thời gian tới mà cần đẩy mạnh chống buôn lậu thuốc lá trước. Sau khi hạn chế được thuốc lá nhập lậu, sẽ xem xét tăng thuế tiêu thụ đặc biệt. Khi việc chống buôn lậu thuốc lá đã có hiệu quả và chúng ta kiểm soát được thì chúng tôi hoàn toàn ủng hộ việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt.

Phóng viên: Để thực hiện thắng lợi kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2014, theo ông Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam cần tập trung vào những giải pháp tiên quyết nào?

Ông Vũ Văn Cường: Để thực hiện thắng lợi kế hoạch năm 2014 và các năm tiếp theo, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp sau: Tiếp tục đổi mới, sắp xếp doanh nghiệp, triển khai hiệu quả Đề án tái cơ cấu Tổng công ty và đổi mới phương thức quản trị doanh nghiệp theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thuốc lá điếu, giữ vững vị trí dẫn đạo tại thị trường nội địa, củng cố và phát triển hiệu quả thị trường xuất khẩu. Tập trung chỉ đạo công tác thu mua, tăng cường sử dụng nguyên liệu nội địa, tạo điều kiện phát triển ổn định và bền vững vùng trồng nguyên liệu thuốc lá. Củng cố, từng bước nâng cao hình ảnh thương hiệu các sản phẩm bánh kẹo, công nghệ phẩm. Quan tâm đặc biệt công tác An toàn vệ sinh thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào, đảm bảo chất lượng sản phẩm trong sản xuất và lưu thông. Nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác tài chính, quản lý và sử dụng vốn. Tiếp tục thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ. Quan tâm đời sống, việc làm cho người lao động, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội của Chính phủ ngay trong nội bộ Tổng công ty.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông.