Tin hoạt động

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng: Triệt phá mạnh các đường dây buôn lậu thuốc lá

21/05/2015

Chiều 21⁄5, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chủ trì Hội nghị trực tuyến với 11 tỉnh, thành phố trực thuộc TƯ sơ kết thực hiện Chỉ thị số 30⁄CT-TTg ngày 30⁄9⁄2014 của Thủ tướng Chính phủ (Chỉ thị 30) về đẩy mạnh công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá. Tham dự cuộc họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc và lãnh đạo một số Bộ, ngành chức năng. Chủ tịch Hiệp Hội Thuốc lá Việt Nam, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam- Vinataba đã tham dự và có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị

Thị phần thuốc lá lậu giảm 2%

Theo Báo cáo của Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389), năm 2014, trước thời điểm ban hành Chỉ thị 30/CP, thuốc lá lậu chiếm khoảng 24% thị trường tiêu thụ trong nước, làm mất khoảng 50.000 ngày công lao động, ngân sách nhà nước bị thất thu khoảng 6.000 tỷ đồng.

Thuốc lá lậu xuất hiện tràn lan ở hầu hết các tỉnh trên phạm vi toàn quốc, gia tăng về số lượng và chủng loại. Trước đây, thuốc lá lậu chủ yếu là HERO, JET (giá khoảng 14.000-18.000đ) thời gian qua đã xuất hiện nhiều loại thuốc lá lậu giá rẻ, chất lượng kém như: League, Luxury, Cambo, Ram, Rainson (giá từ 2.700 đồng – 4.000 đồng/bao), Mine, Gem (4.000 đồng)...

Sau khi Chỉ thị 30 được ban hành, các bộ, ngành, địa phương đã tổ chức quán triệt sâu rộng, xác lập nhiều kế hoạch nghiệp vụ, chuyên án đánh mạnh vào các đường dây, tổ chức buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá trên các tuyến, địa bàn trọng điểm. Theo đó, các lực lượng chức năng cả nước đã bắt giữ 5.428 vụ với gần 5.179.000 bao thuốc lá lậu, khởi tố 108 vụ với 176 đối tượng, thu giữ hơn 1.400 xe máy các loại, 22 xuồng cao tốc, 31 ô tô.

Điển hình như vụ vận chuyển thuốc lá lậu trên biển, tại khu vực Quảng Ninh, Cục Điều tra chống buôn lậu – Tổng Cục Hải quan đã bắt giữ 01 vụ với 85.000 bao; Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển bắt 82.000 bao thuốc lá nhập lậu.

Lực lượng quản lý thị trường cả nước đã triển khai gần 1.500 đợt tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương; tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho trên 33.300 tổ chức, cá nhân kinh doanh thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát; tổ chức ký cam kết đến 36.728 cơ sở kinh doanh mặt hàng thuốc lá.

Theo đánh giá của Ban chỉ đạo 389 quốc gia, sau 9 tháng thực hiện Chỉ thị của Thủ tướng, thị phần thuốc lá lậu giảm 2%, giá bình quân thuốc lá lậu tăng lên 1.500 – 2.000 đồng/bao.

Thuốc lá nhập lậu tuy không còn bày bán công khai như trước đây nhưng vẫn được các đối tượng bày bán lén lút tại các nhà hàng, khách sạn, quán bar, vũ trường, quán càphê, tủ bán thuốc lá lẻ, các cửa hàng tạp hoá, tại những địa điểm không cố định nằm rải rác tại các tuyến phố, các quận, huyện. Các đối tượng vận chuyển, do bị kiểm soát chặt chẽ hơn trên tuyến biên giới đất liền và ở các cửa khẩu đường bộ đã tiến hành nhập lậu thuốc lá bằng hình thức vận chuyển bằng container qua các cảng biển.

Nguy cơ bùng phát trở lại

Ban chỉ đạo 389 cũng cho rằng, công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá theo Chỉ thị 30/CT-TTg vẫn còn những hạn chế. Cấp ủy, chính quyền địa phương ở một số địa bàn chưa quan tâm đúng mức, chưa quyết liệt, thường xuyên trong công tác chỉ đạo, thiếu tinh thần trách nhiệm… nên công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá chưa đạt hiệu quả cao. Tình trạng buôn lậu phức tạp vẫn còn tiếp diễn ở một số địa bàn, tuyến trọng điểm. Bên cạnh đó, lợi nhuận thu được từ việc buôn lậu, kinh doanh thuốc lá do nước ngoài sản xuất nhập lậu vào Việt Nam rất cao, trong khi thuốc lá điếu hợp pháp trong nước đang bị áp thuế cao, giá thành sản phẩm thuốc lá trong nước cao hơn so với giá thuốc lá các nước trong khu vực cũng là những nguyên nhân khiến công tác này còn có những hạn chế.

Các bộ, ngành, địa phương cho rằng, triển khai thực hiện Chỉ thị 30, công tác đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển thuốc lá lậu bước đầu đã đạt được những kết quả tích cực, song tình hình vận chuyển, buôn lậu thuốc lá vẫn còn diễn biến phức tạp vì lợi nhuận thu được từ việc buôn lậu, kinh doanh thuốc lá lậu rất lớn, trong khi ngành sản xuất thuốc lá trong nước đang kinh doanh trong điều kiện pháp lý nghiêm ngặt nên giá thành sản phẩm thuốc lá trong nước cao hơn so với giá thuốc các nước trong khu vực.

Đại diện một số địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Trị, Đà Nẵng, Quảng Ninh phản ảnh, hiện nay, do giá thuốc lá ngoại ở thị trường trong nước tăng mạnh nên các đối tượng đã tăng cường tổ chức buôn lậu thuốc lá từ nước ngoài về Việt Nam làm cho tình hình ở các tuyến, địa bàn trọng điểm có dấu hiệu rất khó lường và có nguy cơ bùng phát trở lại do nhu cầu sử dụng thuốc lá lậu chưa giảm.

Đề xuất của Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam

Trong bài tham luận tại Hội nghị, Chủ tịch Vũ Văn Cường đã nhấn mạnh:  Năm 2014 là năm hết sức khó khăn đối với ngành thuốc lá Việt Nam, là năm thứ 2 thực hiện Luật PCTHTL với những quy định kiểm soát chặt chẽ từ trồng trọt, đầu tư, sản xuất, lưu thông phân phối và tiêu dùng các sản phẩm thuốc lá. Do tác động của việc in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh 50% vỏ bao, sản lượng tiêu thụ toàn ngành đã giảm 10%; nhiều sản phẩm, mác thuốc giảm mạnh 30-40%. Chỉ riêng việc in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh đã ảnh hưởng rất lớn tới công ăn việc làm và đời sống của người lao động trong ngành; nộp NSNN cũng giảm trên 10%.

Những quyết sách đúng đắn của Chính phủ đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong nước và từng bước đẩy lùi nạn buôn lậu thuốc lá. Cùng với sự ra quân đồng loạt của Ban chỉ đạo 389, các Bộ ban ngành và địa phương, lượng thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam giảm mạnh trong thời gian gần đây; giá thuốc lá nhập lậu tăng cao. Nhiều đối tượng đầu nậu, đối tượng vận chuyển, buôn bán thuốc lá lậu bị bắt và xử lý.

Trong thời gian qua, các Bộ, ngành, địa phương và các lực lượng chức năng đã triển khai nhiều chương trình, kế hoạch thực hiện Chỉ thị 30 của Thủ tướng Chính phủ và bước đầu đã đạt được những kết quả nhất định. Theo thống kê, từ khi có Chỉ thị 30/CT-TTg, trong thời gian từ 01/10/2014 đến 03/2/2015, các Bộ ngành, địa phương, các lực lượng chức năng đã bắt giữ khoảng 4,5 triệu bao thuốc lá các loại, tăng 45% so với cùng kỳ; thị phần thuốc lá lậu toàn quốc giảm 2% (từ 22,4% trong tháng 10/2014 xuống 20,5% trong tháng 2 năm 2015). Một số đối tượng đầu nậu, cầm đầu buôn lậu thuốc lá bị bắt giữ, kịp thời răn đe. Do công tác chống buôn lậu được đẩy mạnh nên giá thuốc lá nhập lậu đã tăng lên, nhiều thời điểm giá 1 gói Jet tăng khoảng 10% (tăng 1.500-2000 đồng/bao). Đây là cơ hội rất tốt để đẩy mạnh hơn nữa các hoạt động chống buôn lậu, bởi khi mất đi lợi thế giá rẻ, các đầu nậu buộc phải cân nhắc hơn khi nhập hàng bán, vừa chịu rủi ro mà lợi nhuận phi pháp từ buôn lậu giảm xuống.

Chủ tịch VTA, Chủ tịch HĐTV Vinataba phát biểu tại Hội nghị

Để Chỉ thị 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ thực sự đi vào cuộc sống, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp, tăng thu ngân sách nhà nước và bảo vệ người tiêu dùng, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam kiến nghị Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia và các Bộ ngành, địa phương tiếp tục quan tâm chỉ đạo, đẩy mạnh công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá:

1. Kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các Bộ ngành và địa phương tiếp tục thực hiện Chỉ thị 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá.

2. Kiến nghị các địa phương trong cả nước triển khai Chỉ thị 30 đồng bộ và quyết liệt hơn. Chỉ đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn kiên quyết đấu tranh, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu (đặc biệt là việc bày, bán thuốc lá lậu tại các tủ, quầy, cửa hàng, nhà hàng, khách sạn…).

3. Kiến nghị các cơ quan ban ngành địa phương có văn bản yêu cầu cán bộ CNV làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước không hút thuốc lá lậu, có những biện pháp để ưu tiên sử dụng sản phẩm hợp pháp, thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

4. Kiến nghị trích 50% Quỹ PCTHTL cho công tác phòng chống thuốc lá nhập lậu.

Theo quy định của Luật PCTHTL, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải đóng Quỹ PCTHTL với mức đóng là: 1% từ 01/5/2013; 1,5% từ 01/5/2016; 2% từ ngày 01/5/2019 (tính trên giá tính thuế TTĐB của bao thuốc). Hiện tại mỗi năm Quỹ có khoảng 400-500 tỷ đồng, và được sử dụng toàn bộ cho các hoạt động phòng chống thuốc lá, các hoạt động truyền thông, xây dựng chính sách, tìm hiểu, khảo sát kinh nghiệm của nước ngoài…; trong khi đó Quỹ chưa được sử dụng cho hoạt động chống buôn lậu thuốc lá. Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Y tế nghiên cứu cơ chế tài chính cho phép trích khoảng 50% Quỹ PCTHTL cho công tác phòng chống thuốc lá nhập lậu, vì thuốc lá nhập lậu có tác hại lớn hơn do trốn thuế, không kiểm soát được chất lượng, vệ sinh, an toàn thực phẩm, nguy hại đến sức khỏe cộng đồng..

5. Kiến nghị Chính phủ và các Bộ ngành xem xét tăng biên chế và công cụ hỗ trợ cho lực lượng công an, biên phòng, hải quan và QLTT; hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị phương tiện, biên chế cho các lực lượng trực tiếp kiểm tra, kiểm soát chống buôn lậu thuốc lá.

6. Kiến nghị Chính phủ, Bộ Công Thương sửa đổi Nghị định 185/2013/NĐ-CP ngày 15/11/2013 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; và Thông tư liên tịch số 36/2012/TTLT-BCT-BCA-BTP-BYT-TANDTC-VKSNDTC ngày 07/12/2012 theo hướng quy định giảm số lượng bao thuốc lá nhập lậu làm căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tại Thông tư liên tịch số 36, Điều 7.2 quy định truy cứu trách nhiệm hình sự khi buôn bán, vận chuyển, tàng trữ sản phẩm thuốc lá nhập lậu với số lượng từ 1.500 bao trở lên. Do đó, các đối tượng buôn lậu đã chia nhỏ khối lượng và giao cho nhiều người khác nhau vận chuyển hoặc tàng trữ dưới mức 1.500 bao để tránh bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Phương thức tinh vi này của đối tượng buôn lậu đã gây nhiều khó khăn cho công tác truy quét, phòng chống buôn lậu của cơ quan chức năng và không có cơ sở để xử lý nghiêm các đối tượng buôn lậu. Theo thống kê của cơ quan chức năng, trong thời gian qua số vụ buôn lậu thuốc lá bị xử lý hình sự chỉ chiếm 0,95% tổng số vụ bị bắt giữ.

Chính vì vậy, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vận chuyển, kinh doanh thuốc lá điếu nhập lậu có số lượng từ 500 bao trở lên thay vì mức 1.500 bao như hiện nay để tăng tính răn đe.

7. Về Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật số 70/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt:

Năm 2014, Quốc hội đã thông qua Tờ trình của Chính phủ về Luật Thuế TTĐB sửa đổi, trong đó việc tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá được thực hiện theo một lộ trình phù hợp. Điều này đã giảm chênh lệch lợi nhuận giữa thuốc lá nhập lậu và thuốc lá SX trong nước, là điều kiện rất quan trọng để phát huy hiệu quả các giải pháp chống buôn lậu thuốc lá, góp phần vào thành công của Chỉ thị 30/CT-TTg.

Bộ Tài chính hiện đã dự thảo và xin ý kiến các Bộ ngành, địa phương về Nghị định hướng dẫn Luật số 30/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TTĐB, trong đó có thay đổi về giá tính thuế TTĐB. Nội dung thay đổi có những điểm chi tiết và kỹ thuật, nhưng có thể tóm tắt những thay đổi chính sau:

Luật thuế TTĐB số 70/2014/QH13 ngày 26/11/2014 quy định giá làm căn cứ tính thuế đối với hàng hóa sản xuất trong nước là giá do cơ sở sản xuất bán ra.

Nhưng theo dự thảo Nghị định, giá tính thuế TTĐB được quy định như sau:

- Trường hợp cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế TTĐB bán hàng qua các cơ sở trực thuộc hạch toán phụ thuộc thì giá làm căn cứ tính thuế TTĐB là giá do cơ sở trực thuộc hạch toán phụ thuộc bán ra.

- Trường hợp cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế TTĐB bán hàng qua các công ty con hoặc bán hàng qua công ty con khác trong cùng công ty mẹ, công ty liên kết thì giá làm căn cứ tính thuế TTĐB là giá do các công ty con hoặc công ty liên kết bán ra thị trường nhưng không được thấp hơn 5% so với giá bán cao nhất của các cơ sở kinh doanh thương mại.

- Trường hợp cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế TTĐB bán hàng cho các cơ sở kinh doanh thương mại thì giá làm căn cứ tính thuế TTĐB là giá bán của cơ sở sản xuất mặt hàng chịu thuế TTĐB nhưng không được thấp hơn 5% so với giá bán cao nhất của các cơ sở kinh doanh thương mại bán ra.

Như vậy, nội dung sửa đổi về giá làm căn cứ tính thuế TTĐB trong Dự thảo Nghị định còn có điểm chưa phù hợp với quy định của Luật thuế TTĐB hiện hành. Quy định khống chế từ 10% xuống còn 5% sẽ gây rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp, vì mức 5% không đủ bù đắp chi phí chưa kể đến việc duy trì được lợi nhuận tối thiểu cho nhà phân phối

- Do vậy, khi điều chỉnh này có hiệu lực, lợi nhuận của các nhà phân phối (cơ sở kinh doanh thương mại) sẽ giảm mạnh, hoặc bị lỗ, có thể các nhà phân phối sẽ chuyển sang kinh doanh các mặt hàng thuốc lá nhập lậu có lợi nhuận tốt hơn nhiều so với sản phẩm trong nước sản xuất. Lúc đó, doanh nghiệp sản xuất phải xây dựng mới hoàn toàn hệ thống phân phối, chi phí sẽ rất lớn, nguy cơ lỗ cao, làm giảm khả năng cạnh tranh sản phẩm.

Trong tình hình nhà nước đang đẩy mạnh chống buôn lậu thuốc lá, giãn lộ trình tăng thuế TTĐB để tạo điều kiện cho doanh nghiệp thuốc lá trong nước nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm, từng bước thay thế các sản phẩm thuốc lá nhập lậu, nếu sửa đổi quy định tính thuế TTĐB theo Dự thảo Nghị định mới các doanh nghiệp trong nước sẽ gặp nhiều khó khăn, thuốc lá lậu lại có cơ hội gia tăng lợi nhuận, phát triển trở lại. Vì vậy, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam kiến nghị Chính phủ, Bộ Tài chính xem xét giữ nguyên quy định cũ về cách tính thuế TTĐB. Hiệp hội TLVN đã có văn bản kiến nghị gửi đến Bộ Tài chính.

Chủ tịch Vũ Văn Cường khẳng định: nhận thức rõ tác hại của thuốc lá lậu, trong nhiều năm qua, Hiệp hội đã tích cực tham gia, hỗ trợ lực lượng chức năng trong công tác phòng chống buôn lậu thuốc lá. Hiệp hội thường xuyên hỗ trợ về kinh phí, cung cấp thông tin kịp thời cho các lực lượng chức năng. Kinh phí hỗ trợ thời gian qua là 43,9 tỷ đồng.

Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam đã cùng các đơn vị hội viên triển khai quyết liệt Chỉ thị 30/CT-TTg. Hiệp hội cam kết sẽ phối hợp và hỗ trợ kinh phí cho các lực lượng chức năng trong công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá theo Thông tư số 19/2015/TT-BTC ngày 03/2/2015 của Bộ Tài chính và các cơ chế hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh giá cao các bộ, ngành chức năng; các địa phương đã nghiêm túc triển khai Chỉ thị của 30 và đã đạt được kết quả thiết thực bước đầu. Thủ tướng cho rằng, tình hình buôn lậu và gian lận thương mại, hàng giả nói chung, trong đó có buôn lậu thuốc lá vẫn còn diễn biến phức tạp, gây thiệt hại nặng nền cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. “Không ngăn chặn được hàng giả, hàng lậu sẽ ảnh hưởng đến sản xuất trong nước, công ăn việc làm, sức khỏe của người dân, làm thất thu ngân sách nhà nước” - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ, các Bộ, ngành, địa phương phải thấy rõ tính chất nghiêm trọng của của vấn đề này để có những hành động quyết liệt, giải pháp đồng bộ, hiệu quả nhằm ngăn chặn tối đa vấn nạn này.

Thủ tướng yêu cầu Ban Chỉ đạo 389; các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng, phải thực hiện đồng bộ các giải pháp để chống buôn lậu, gian lận thương mại, chống hàng giả trong đó có chống buôn lậu thuốc lá; kiên quyết, tập trung triệt phá cho được các đường dây buôn lậu. “Cán bộ bao che, tiếp tay, bảo kê cho buôn lậu chứ các đối tượng cầm đầu không tài giỏi đến mức các cơ quan chức năng không biết và không xử lý được” - Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ.

Về các giải pháp chính sách, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị Ban Chỉ đạo quốc nghiên cứu, bổ sung vào nghị quyết Chính phủ về giải pháp chống buôn lậu và gian lận thương mại trong đó có thuốc lá lậu.

Toàn văn bài phát biểu của Chủ tịch Vũ Văn Cường