Tin hoạt động

Xuất thuốc lá lậu sang nước thứ 3, không cẩn thận Việt Nam sẽ trở thành nước xuất lậu

19/10/2016

Đó là khuyến cáo của Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Lê Mạnh Hà trước đề nghị tái xuất các loại thuốc lá lậu bị tịch thu đạt chất lượng của tỉnh Long An tại Hội nghị về chống buôn lậu thuốc lá ở những địa bàn trọng điểm

Sáng 18/10, tại TP Hồ Chí Minh, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã tổ chức Hội nghị chuyên đề về tăng cường công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu thuốc lá tại những địa bàn trọng điểm. Đại diện Bộ Công thương, Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Y tế, Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng, Bộ Y tế, lãnh đạo các địa phương đã tham dự hội nghị. Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình chủ trì hội nghị. Đại diện Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, Tổng giám đốc Trần Sơn Châu đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị

Hội nghị đã tập trung làm rõ nguyên nhân dẫn đến tình trạng buôn lậu thuốc lá diễn ra phức tạp trong thời gian gần đây và đề ra những giải pháp tối ưu để hạn chế tình trạng buôn lậu, nhất là sau khi Chỉ thị 30 được ban hành.

Tại hội nghị, Phó thủ tướng Chính phủ Trương Hòa Bình đánh giá cao những nỗ lực của Bộ Công Thương trong việc phối hợp cùng các doanh nghiệp chống thuốc lá lậu trong thời gian vừa qua. Phó Thủ tướng  đánh giá, do lợi nhuận buôn bán thuốc lá lậu rất cao, cùng với địa hình vùng biên giới khó kiểm soát, các đối tượng buôn lậu thuốc lá đã lợi dụng đồng bào dân tộc thiểu số, dân trí vùng biên giới thấp, đói nghèo thực hiện các hoạt động buôn lậu trái phép. Vì thế các cơ quan chức năng cần phải nâng cao nhận thức thông qua các kênh tuyên truyền, tích cực vận động người dân, tạo công ăn việc làm, tạo nguồn thu nhập bền vững và lâu dài cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Để góp phần chống thuốc lá lậu, Phó Thủ tướng lưu ý, cùng với việc kiểm soát chặt các điểm nóng thuộc vùng biên giới, công tác quản lý thị trường bán lẻ cần phải được tăng cường, vì chính những sạp hàng, đại lý là nơi cung cấp thuốc lá lậu đã tạo đầu ra cho thuốc lá nhập lậu tồn tại.

Đại diện các bộ ngành có chức năng trực tiếp chống thuốc lá lậu cho rằng, công tác buôn lậu thuốc lá hiện nay rất gian khó và những giải pháp đang thực thi thiếu hiệu quả.

 Phó chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Lê Mạnh Hà cho rằng, cần phải có đề án kiểm soát bán lẻ thuốc lá. Đồng thời, cần tuyên truyền mạnh hơn nữa để người dân thấy được tác hại của thuốc lá, vì nếu giảm cầu thì cung cũng sẽ giảm, đây mới là biện pháp cơ bản nhất. "Việc xuất thuốc lá lậu sang nước thứ 3, không cẩn thận Việt Nam sẽ trở thành nước xuất lậu", ông Hà lưu ý về đề xuất của tỉnh Long An.

Về vấn đề này, Phó thủ tướng Trương Hòa Bình chỉ đạo các Bộ, ngành và địa phương nghiên cứu tính khả thi của từng phương án. Nếu tiêu hủy, đã thật sự tốt hay chưa? Vì trong nước tiêu hủy, nguồn thuốc lá lậu bên kia biên giới chỉ đợi chúng ta "xao nhãng" thì số lượng thuốc lá lậu tuồn qua sẽ tăng gấp đôi, nhằm bù vào số đã bị các cơ quan chức năng tiêu hủy.

"Nếu tái xuất, về mặt pháp lý có đảm bảo, có vi phạm Công ước chống buôn lậu mà Việt Nam đã ký kết, rồi có vi phạm luật pháp của nước thứ 3 khi đồng ý tái xuất mặt hàng này. Do đó, biện pháp hiện tại vẫn là tiêu hủy, riêng địa phương nào có đủ điều kiện để tái xuất phải có đề án cụ thể, đặc biệt là giám sát chặt, không để xảy ra tiêu cực", ông Bình chỉ đạo.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Hữu Chí cho biết, hoạt động buôn lậu thuốc lá đang rất phức tạp vì siêu lợi nhuận. Các nhóm vận chuyển gần như công khai, thách thức nỗ lực chống buôn lậu của cơ quan chức năng.

Đặc biệt, thuốc lá lậu từ biên giới Campuchia được các nài xe, nài ghe vận chuyển vào nội địa nước ta, tập kết tại các huyện giáp ranh như: Đức Hòa, Đức Huệ (Long An), Trảng Bàng, Bến Cầu, Gò Dầu (Tây Ninh) và Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh (TP HCM). Từ đây, các đầu nậu thuốc lá phân phối, chia nhỏ lẻ để đưa vào trung tâm TP HCM - nơi tiêu thụ nhiều nhất.

Đại diện Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, Tổng giám đốc Trần Sơn Châu đã nêu rõ những chồng chéo – bất cập trong các văn bản pháp luật, khiến việc xử lý hình sự buôn lậu thuốc lá gặp rất nhiều khó khăn.

Để tăng cường hiệu quả trong công tác đấu tranh, phòng, chống buôn lậu thuốc lá, HHTLVN đề xuất kiến nghị với Chính phủ và các Bộ ngành liên quan:

1. Đề nghị Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia cùng với Ban Chỉ đạo 389 các địa phương: phối hợp với các lực lượng chức năng trung ương, địa phương và Hiệp Hội Thuốc lá Việt Nam tiếp tục tích cực triển khai quyết liệt Chỉ thị 30 của Thủ tướng Chính Phủ.

2. Kiến nghị các địa phương trong cả nước chỉ đạo các lực lượng chức năng trên địa bàn kiên quyết đấu tranh, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu (đặc biệt là việc bày, bán thuốc lá lậu tại các tủ, quầy, cửa hàng, nhà hàng, khách sạn …). Hiện nay các loại thuốc lá nhập lậu như  Jet, Hero, Esse người hút vẫn có thể tìm mua tại các điểm bán lẻ một cách công khai, dễ dàng.

3. Kiến nghị các cơ quan ban ngành, địa phương ban hành văn bản yêu cầu cán bộ, CNVC làm việc trong bộ máy hành chính Nhà nước không hút thuốc lá lậu, hút thuốc lá lậu là tiếp tay cho buôn lậu, thực hiện Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”.

4. Kiến nghị trích 50% Quỹ PCTHTL cho công tác phòng chống thuốc lá nhập lậu

Theo quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá phải đóng góp 1,5% trên giá tính thuế TTĐB vào Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá với mục tiêu chống tác hại của thuốc lá (trong đó có thuốc lá nhập lậu). Hiện tại, mỗi năm số tiền đóng góp vào Quỹ là khoảng 400 tỷ đồng và chỉ sử dụng cho các hoạt động truyền thông, xây dựng chính sách, tìm hiểu, khảo sát kinh nghiệm của nước ngoài mà không chi cho hoạt động chống thuốc lậu (vốn gây hại cho người tiêu dùng nhiều hơn các loại thuốc lá sản xuất và tiêu thụ hợp pháp)…  

Thực tế dư đọng Quỹ còn rất nhiều, trong khi đó, các cơ quan trực tiếp chống buôn lậu thuốc lá lại rất thiếu kinh phí, phương tiện để thực hiện nhiệm vụ.

Hiệp Hội Thuốc lá Việt Nam kiến nghị Chính Phủ đệ trình Quốc hội sửa Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá, cho phép chuyển việc quản lý Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá về Bộ Tài chính để phù hợp với chức năng quản lý chuyên môn và trích khoảng 50% Quỹ cho công tác đấu tranh phòng chống thuốc lá nhập lậu vì thuốc lá nhập lậu rất nguy hại cho sức khỏe cộng đồng do không kiểm soát được chất lượng cũng như hàm lượng các chất độc hại.

5. Kiến nghị Chính phủ và các Bộ ngành xem xét tăng biên chế và công cụ hỗ trợ cho lực lượng công an, biên phòng, hải quan và QLTT ; Hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị phương tiện biên chế cho các lực lượng trực tiếp kiểm tra, kiểm soát chống buôn lậu thuốc lá.

6. Kiến nghị sửa đổi điều 190, 191 của Bộ Luật Hình sự 2015: Không áp dụng giá trị hàng phạm pháp tối thiểu làm căn cứ để định tội và định khung đối với các tội danh liên quan đến hoạt động buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá lậu mà xử lý hình sự đối với các hành vi kể trên dựa trên cơ sở số lượng từ 500 bao trở lên, thống nhất với quy định tại Nghị định 124/2015/NĐ-CP và Chỉ thị số 30/CT-TTg.

7. Tiếp tục tiêu hủy thuốc lá điếu nhập lậu bị bắt giữ, tịch thu, với các lý do:

- Việt Nam là thành viên của Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá FCTC (hiệu lực 17/3/2005): trong đó Khoản 4c Điều 15 của FCTC quy định rõ các quốc gia thành viên phải “tiến hành các bước thích hợp để đảm bảo rằng tất cả các thiết bị sản xuất, thuốc lá giả, thuốc lá nhái nhãn mác, thuốc lá nhập lậu và các sản phẩm thuốc lá khác bị tịch thu được tiêu hủy”. Tái xuất thuốc lá điếu nhập lậu là đi ngược với quy định trên.

- Trên thực tế tình hình thị trường thuốc lá nhập lậu tại Việt Nam: thuốc lá lậu tại Việt Nam chủ yếu là JET, HERO (chiếm 80%-90% lượng tiêu thụ thuốc lá nhập lậu). Toàn bộ sản phẩm thuốc lá nhập lậu: không in CBSK; nơi sản xuất; thời gian sản xuất; không có giấy xác nhận chất lượng; ...  nên không đủ tiêu chuẩn để nhập khẩu ở đa số các quốc gia (hiện nay các quốc gia trong khối Asean và Trung Quốc có chung đường biên giới với Việt Nam đều quy định về in CBSK – chi tiết đính kèm).

Nếu thực hiện tái xuất, do không có thị trường tiêu thụ nên nhiều khả năng các loại thuốc lá nhập lậu này sẽ tái thẩm lậu vào thị trường nội địa.

8. Đề nghị sớm ban hành Thông tư sửa đổi Thông tư 19/2015/TT-BTC ngày 03/2/2015: Hướng dẫn về cơ chế huy động, quản lý, sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá điếu và chống sản xuất, buôn bán thuốc lá giả, theo đó HHTL Việt Nam đồng ý nâng mức hỗ trợ lên 4.500 đồng/bao thuốc lá nhập lậu bị bắt giữ và tiêu hủy.

9. Đề nghị Bộ Thông tin và truyền thông chỉ đạo các Cơ quan Báo chí tăng cường công tác truyền thông chống thuốc lá nhập lậu.